Từ ngày 15 đến ngày 24/10/2026, Đại hội đồng lần thứ 22 và Hội thảo khoa học của Hội đồng Quốc tế về Di tích và Di chỉ (ICOMOS) được tổ chức tại Malaysia với chủ đề “Di sản sống: Tôn trọng, phát huy, đón nhận và hợp tác”. Được tổ chức ba năm một lần, đây là sự kiện lớn nhất và có cấp độ cao nhất của ICOMOS. Trong hai ngày 20 và 21/10, với sự hỗ trợ và hướng dẫn của Cơ quan Quản lý Di sản Văn hóa tỉnh Tứ Xuyên (Sichuan Provincial Cultural Heritage Administration), sáu nhà nghiên cứu trẻ của tỉnh đã trình bày các công trình nghiên cứu tại những phiên học thuật của đại hội, trao đổi chuyên môn với các chuyên gia bảo tồn di sản văn hóa đến từ hơn 100 quốc gia và chia sẻ kinh nghiệm bảo tồn di sản của Tứ Xuyên.
Những đột phá trong công tác bảo tồn
Hu Rui và Dou Zichao, lần lượt là cán bộ nghiên cứu và trợ lý nghiên cứu tại Viện Di tích Văn hóa và Khảo cổ học tỉnh Tứ Xuyên (Sichuan Provincial Institute of Cultural Relics and Archaeology), đã chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng kỹ thuật phủ bảo vệ mềm (soft-capping) cho các di chỉ khảo cổ bằng đất lộ thiên ở miền Nam Trung Quốc, với tường thành tại di chỉ Tam Tinh Đôi (Sanxingdui) làm ví dụ điển hình. Theo Dou Zichao, nhóm nghiên cứu đã xây dựng giải pháp phù hợp với khí hậu ẩm ướt của khu vực, kết hợp các biện pháp gia cố, sửa chữa và phủ bảo vệ mềm, đồng thời bảo đảm hài hòa với cảnh quan xung quanh.
Jiang Luman, nghiên cứu viên liên kết tại Viện Di tích Văn hóa và Khảo cổ học Thành Đô (Chengdu Institute of Cultural Relics and Archaeology), đã giới thiệu những thành tựu trong công tác bảo tồn ngà voi suốt hơn 40 năm qua. Bài tham luận mang tên “Phát triển và ứng dụng thử nghiệm các công nghệ then chốt trong khử nước và gia cố ngà voi ngập nước được khai quật: Thực tiễn tại các di chỉ Tam Tinh Đôi và Kim Sa” trình bày những phương pháp giúp bảo quản ngà voi lâu dài và tạo điều kiện thuận lợi cho việc trưng bày. Các mẫu ngà voi đã qua xử lý hiện được trưng bày tại một số bảo tàng, trong đó có Bảo tàng Quốc gia Trung Quốc (National Museum of China).
Giải pháp hướng tới bảo tồn di sản bền vững
Zhao Yun, nghiên cứu viên liên kết tại Viện Di tích Văn hóa và Khảo cổ học Thành Đô (Chengdu Institute of Cultural Relics and Archaeology), đã giới thiệu “mô hình Tứ Xuyên”, kết hợp bảo tồn di sản văn hóa vật thể và phi vật thể thông qua việc phục hồi các công trình nhà gỗ truyền thống có kết cấu xuyên đẩu (chuandou). Bằng cách kết hợp khảo sát thực địa trên diện rộng với nghiên cứu có hệ thống, mô hình này tạo sự kết nối giữa các công trình lịch sử, nghệ nhân, kỹ thuật truyền thống và cơ quan quản lý, góp phần bảo tồn bền vững di sản kiến trúc.
Qu Jin, nghiên cứu viên liên kết tại Bảo tàng Di chỉ Kim Sa Thành Đô (Chengdu Jinsha Site Museum), đã phân tích tác động kết hợp của quá trình phát triển đô thị và lượng mưa đến sự biến động của mực nước ngầm tại địa phương, vốn có thể gây nguy hại cho các di tích trong đô thị. Qu Jin nhấn mạnh rằng việc quan trắc chỉ trong phạm vi khu di tích là chưa đủ, đồng thời đề xuất mở rộng phạm vi đánh giá địa chất thủy văn để bảo vệ các di tích hiệu quả hơn.
Dong Jing, nghiên cứu viên liên kết tại Bảo tàng Tam Tinh Đôi (Sanxingdui Museum), đã giới thiệu dự án hợp tác với Viện Di tích Văn hóa và Khảo cổ học tỉnh Tứ Xuyên (Sichuan Provincial Institute of Cultural Relics and Archaeology), tiên phong ứng dụng công nghệ thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) và thực tế hỗn hợp (MR) để diễn giải di sản ngay tại các địa điểm khai quật khảo cổ. Trải nghiệm thực tế ảo tại khu khai quật đã thu hút hơn 120.000 lượt khách và giành được nhiều giải thưởng trong ngành. Dự án cho thấy cách tiếp cận hiệu quả trong việc giới thiệu các di chỉ khảo cổ bằng đất theo hướng bền vững, đồng thời tăng cường sự gắn kết của công chúng với di sản văn hóa trong thời đại số.
Thông qua việc chia sẻ các công trình nghiên cứu với hơn 1800 chuyên gia đến từ hơn 130 quốc gia, sáu nhà nghiên cứu đã giới thiệu kinh nghiệm bảo tồn di sản của Tứ Xuyên trên nhiều lĩnh vực, từ bảo tồn di chỉ khảo cổ bằng đất, bảo quản hiện vật, phục hồi kiến trúc và quan trắc môi trường đến ứng dụng công nghệ số trong diễn giải di sản. Những đóng góp này góp phần lan tỏa tinh thần của chủ đề “Di sản sống” tại đại hội, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm và giải pháp chuyên môn của Trung Quốc nhằm gìn giữ di sản văn hóa cho các thế hệ tương lai.
Đơn vị: Sichuan Provincial Cultural Heritage Administration (Cơ quan Quản lý Di sản Văn hóa tỉnh Tứ Xuyên)
Người liên hệ: Jean Wong
Email: [email protected]
Website: https://wwj.sc.gov.cn/
Nguồn: Sichuan Provincial Cultural Heritage Administration
Địa điểm: Kuching, Malaysia
